Arbeidsongeschiktheid
Wat betekent arbeidsongeschiktheid juridisch, hoe verloopt het ziekteproces, wat zijn uw rechten tegenover de werkgever en de bedrijfsarts, en wanneer vraagt u een deskundigenoordeel of second opinion aan?
Wat is arbeidsongeschikt in de zin van het Burgerlijk Wetboek?
In het dagelijks spraakgebruik wordt arbeidsongeschiktheid vaak gelijkgesteld met het hebben van een ernstige ziekte of een medische aandoening. Juridisch is de definitie echter veel ruimer. Arbeidsongeschiktheid in de zin van het Burgerlijk Wetboek betekent simpelweg dat een werknemer niet volledig in staat is om de overeengekomen arbeid te verrichten als gevolg van ziekte.
Het hoeft dus niet te gaan om volledige uitval. Ook een werknemer die door ziekte slechts een deel van zijn taken kan uitvoeren, of die alleen in een aangepaste functie kan werken, is arbeidsongeschikt in de zin van het Burgerlijk Wetboek.
De werknemer behoudt voor een tijdvak van 104 weken recht op 70% van het naar tijdruimte vastgestelde loon indien hij de bedongen arbeid niet heeft verricht omdat hij in verband met ongeschiktheid ten gevolge van ziekte, zwangerschap of bevalling daartoe verhinderd was, doch ten minste op het voor hem geldende wettelijk minimumloon.
Ziekmelding ā hoe werkt het?
Als u ziek bent, bent u verplicht dit zo spoedig mogelijk ā in de meeste gevallen vĆ³Ć³r aanvang van de werkdag ā te melden bij uw werkgever. Hoe de ziekmelding praktisch moet verlopen, is vaak vastgelegd in een ziekteverzuimprotocol.
Het ziekteverzuimprotocol
Veel werkgevers hanteren een ziekteverzuimprotocol: een intern reglement dat beschrijft hoe u zich ziek moet melden, bij wie, via welk kanaal (telefoon, e-mail, app), en welke informatie u moet verstrekken. U bent verplicht dit protocol na te leven. Doet u dat niet, dan kan de werkgever uw loon opschorten totdat u de melding alsnog correct doet.
Wat u niet verplicht bent te melden, is de aard of oorzaak van uw ziekte. U hoeft uw werkgever niet te vertellen wat u mankeert. De werkgever mag daar ook niet naar vragen ā dat is voorbehouden aan de bedrijfsarts.
- WĆ©l: dat u ziek bent, uw vermoedelijke hersteldatum, uw bereikbaarheid, of er sprake is van een arbeidsongeval.
- NĆet: de diagnose, de aard van uw klachten, medicijngebruik of behandeling. De werkgever kan u niet verplichten daarover informatie te verstrekken.
Wat als de werkgever uw ziekmelding niet accepteert?
De werkgever die uw ziekmelding ‘niet accepteert’, zadelt zichzelf met een probleem op. De werkgever is geen arts en heeft niet de bevoegdheid om te beoordelen of u wel of niet ziek bent. Als de werkgever twijfelt aan uw arbeidsongeschiktheid, is de enige juiste weg dat hij een bedrijfsarts inschakelt. Die alleen mag beoordelen of u daadwerkelijk arbeidsongeschikt bent. Een werkgever die een ziekmelding niet accepteert en ā in lijn daarmee ā geen bedrijfsarts inschakelt om de werknemer te laten controleren, onthoudt zichzelf de mogelijkheid om een juridisch relevant standpunt in te nemen omtrent uw arbeidsongeschiktheid.
De gebruikelijke gang van zaken bij ziekte
Na een ziekmelding verloopt het re-integratieproces volgens een wettelijk vastgelegd stramien. Hieronder ziet u de belangrijkste momenten.
Ziekmelding
U meldt zich ziek bij uw werkgever, conform het ziekteverzuimprotocol. Wanneer dat zo tussen uw werkgever en u is overeengekomen tellen (maximaal) de eerste twee ziektedagen als wachtdag. De werkgever hoeft over die dagen geen loon te betalen, uiteraard indien en voor zover dat is afgesproken.
Probleemanalyse door de bedrijfsarts
De werkgever is verplicht u binnen zes weken na de eerste ziektedag aan te melden bij de bedrijfsarts (of arbodienst). De bedrijfsarts stelt een probleemanalyse op: een medisch oordeel over uw beperkingen en mogelijkheden voor re-integratie.
Plan van aanpak
Op basis van de probleemanalyse stellen werkgever en werknemer gezamenlijk een plan van aanpak op voor re-integratie. Daarin staan de re-integratiedoelen, de te nemen stappen en de evaluatiedata.
Voortgangsgesprekken en bijstelling
Het plan van aanpak wordt regelmatig geƫvalueerd. Werkgever en werknemer bespreken de voortgang. De bedrijfsarts kan worden geconsulteerd voor een actueel oordeel.
Eerstejaarsevaluatie
Na een jaar ziekte wordt de re-integratie geƫvalueerd. Werkgever en werknemer stellen een bijgesteld plan van aanpak op voor het tweede ziektejaar.
WIA-aanvraag voorbereiden
In de 91e week van ziekte bereidt u de aanvraag voor een WIA-uitkering voor. U ontvangt een oproep van het UWV voor een keuring.
Einde loondoorbetalingsverplichting
Na 104 weken ziekte eindigt de loondoorbetalingsverplichting van de werkgever. Het tijdvak dat de werkgever verplicht is het loon te betalen, kan wanneer de werkgever is tekortgeschoten in zijn re-integratieverplichtingen, door het UWV met maximaal Ć©Ć©n jaar worden verlengd.
De bedrijfsarts ā zijn rol en uw rechten
De bedrijfsarts is een onafhankelijk arts die de werkgever adviseert over de re-integratie van zieke werknemers. Hij beoordeelt de belastbaarheid van de werknemer en geeft een advies aan de werkgever over de mogelijkheden voor werkhervatting. De bedrijfsarts is geen verlengstuk van de werkgever ā hij heeft een eigen professionele verantwoordelijkheid en beroepscode.
Belangrijke punten over de positie van de bedrijfsarts:
- De bedrijfsarts mag de werkgever geen diagnose meedelen. Hij deelt alleen functionele beperkingen en mogelijkheden voor re-integratie.
- De werkgever is niet verplicht het advies van de bedrijfsarts op te volgen, maar doet hij dat niet, dan draagt hij daarvoor de verantwoordelijkheid.
- U heeft als werknemer recht op een second opinion bij een andere bedrijfsarts als u het niet eens bent met het oordeel van de bedrijfsarts (zie hieronder).
De huisarts en arbeidsongeschiktheid
Een veelgemaakte misvatting is dat de huisarts een uitspraak kan doen over de arbeidsongeschiktheid van de werknemer. Dat is onjuist. Op grond van de beroepscode van huisartsen mag de huisarts geen uitspraken doen over arbeidsongeschiktheid. Zijn oordeel heeft dan ook geen juridische betekenis in het kader van de Wet verbetering poortwachter of een ontslagprocedure.
Een bezoek aan de huisarts kan wel zinvol zijn vanuit behandeloogpunt ā de bedrijfsarts kan bij de huisarts medische informatie opvragen over de klachten van de werknemer, als de werknemer daarvoor toestemming geeft.
Een briefje van de huisarts of een door hem uitgeschreven “verklaring van arbeidsongeschiktheid” heeft in arbeidsrechtelijke procedures nauwelijks waarde. De beoordeling van arbeidsgeschiktheid is voorbehouden aan de bedrijfsarts en ā in geval van een deskundigenoordeel ā aan een verzekeringsarts van het UWV.
Deskundigenoordeel of second opinion?
Bent u het niet eens met het oordeel van de bedrijfsarts? Dan heeft u twee mogelijkheden: een deskundigenoordeel aanvragen bij het UWV, of een second opinion vragen bij een andere bedrijfsarts. Dit zijn twee wezenlijk verschillende instrumenten.
Oordeel door het UWV
- Aangevraagd bij het UWV (kosten: ā¬ 100 voor werknemer).
- Wordt uitgevoerd door een onafhankelijke verzekeringsarts van het UWV.
- Kan worden aangevraagd door zowel werknemer als werkgever.
- Geeft een oordeel over de re-integratieverplichtingen, de belastbaarheid of de passendheid van het aangeboden werk.
- Is niet bindend maar heeft wel gezag in een juridische procedure.
- Doorlooptijd: enkele weken.
Oordeel door een andere bedrijfsarts
- Aangevraagd bij de werkgever of rechtstreeks bij een andere arbodienst.
- Wordt uitgevoerd door een andere bedrijfsarts, niet verbonden aan de eigen arbodienst.
- De werkgever is verplicht een second opinion mogelijk te maken, tenzij er zwaarwegende redenen zijn om dit te weigeren.
- Geeft een medisch second opinion over de functionele beperkingen en mogelijkheden.
- Kosten zijn voor rekening van de werkgever.
- Doorlooptijd: afhankelijk van beschikbaarheid.
Bent u het niet eens met het oordeel van de bedrijfsarts over uw belastbaarheid of beperkingen? Vraag dan bij voorkeur eerst een second opinion aan ā dat is sneller en de kosten zijn voor de werkgever. Dreigt er een conflict over uw re-integratieverplichtingen of over de vraag of aangeboden werk passend is? Dan is een deskundigenoordeel van het UWV de aangewezen route, mede omdat dit meer gezag heeft in een eventuele procedure.
Uw verplichtingen als zieke werknemer
Ziekte ontheft de werknemer niet van alle verplichtingen. De wet kent een aantal re-integratieverplichtingen waaraan de werknemer zich moet houden. Doet hij dat niet, dan kan de werkgever de loonbetaling opschorten of zelfs stopzetten.
- Meewerken aan re-integratie: de werknemer is verplicht passende arbeid te verrichten als de bedrijfsarts oordeelt dat hij daartoe in staat is.
- Beschikbaar zijn voor controle door de bedrijfsarts en bereikbaar zijn voor de werkgever.
- Zich houden aan het ziekteverzuimprotocol en de re-integratieafspraken uit het plan van aanpak.
- Meewerken aan een re-integratietraject, zoals omscholing of begeleiding naar ander werk (spoor 2).
Vragen over ziekte en re-integratie?
De regels rondom arbeidsongeschiktheid zijn complex. Mr. G. Bosch adviseert u over uw rechten en plichten als zieke werknemer en staat u bij in conflicten met uw werkgever of bedrijfsarts.